جامعه ایرانی هرساله یکم اردیبهشت ماه را ، به عنوان روز سعدی را ارج می نهد و ادبیان و سخنوران با انتشارمطالبی از این فخر سخن وادب ایران ، روزش را گرامی می دارند و اهمیت وقُرب ومنزلتش را یاد آور می گردند . وی که بورسیه حکومت وقت در نظامیه بغداد بود ه است ، بعد از تحصیل هیچ منصب وزیری ودبیری و… را نمی پذیرد .
و می گوید : مرا طبع از این نوع خواهان نبود – سر مدحت پادشاهان نبود
سعدی راه اندرز ونصحیت پادشاهان و رام کردن قدرت سیاسی وحشی را در پیش می گیرد وچنان شالوده محکم ، انسانی و مردمی از قدرت سیاسی را ترسیم می کند که در قلمرو کمتر آثار سیاسی دیده می شود .وی دغدغه طرفداری از مردم را داشت و در بوستان از خداوند شروع می کند تا به حاکم می رسد . خداوند سعدی بخشنده،دستگیر ، خطابخش ، عزیز و رفیق و شفیق است و خداوند را الگوی شاه برمی شمارد که باید از آن تقلید وپیروی کند . وی ریشه مشروعیت حکومت را رضایت مردم می داند و می گوید :
برو پاس درویش محتاج دار – که شاه از رعیت بود تاجدار
رعیت چوبیخند و سلطان درخت – درخت ای پسر باشد از بیخ سخت
مکن تاتوانی دل خلق ریش – وگرمی کُنی ، می کَنی بیخ خویش
فراخی در آن مرز و کشور مخواه _ که دلتنگ بینی رعیت ز شاه
دگر کشور آبادبیند به خواب – که دارد دل اهل کشور خراب
برآن باش تا هرچه نیت کنی – نظر درصلاح رعیت کنی
سعدی منشاء حکومت را نه ارث پدر ، نه هدیه خداوند و نه قدرت سپاهی حاکم بلکه مشروعیت و بقاءحکومت را ناشی از رضایت مردم می داند .و نتیجه کار آمدی حکومت را رضایت درونی وباطنی مردم از زندگیشان می داند .
روز ویادش گرامی باد
منابع :
۱-گلستان
۲- بوستان
۳-رهبر عباسعلی، (۱۳۸۹)سازه های معنا گر در حکومت مندی بوستان ،فصلنامه پژوهش